Engel IB144 User Manual download pdf (Page 74)

Zoowel het voorbeeld, door mannen als Hooft en Vondel gegeven, als de invloed

der spraakkunstenaars veroorzaakten een toenemend streven naar taalzuivering

in de tweede helft der 17

eeuw. Bij een nauwgezet auteur als Antonides van der

Goes mag men nog eens een enkele maal een vorm ontmoeten als ‘des Bruids’

het is een zeldzaamheid. Meer en meer komt de verbuiging op het standpunt dat

wij nog thans in de schrijftaal innemen.

Des

verdween als vrouwelijke genitief,

den

als mannelijke nominatief. Maar een groot struikelblok bleef liggen. Hoe kon men

weten - het te

hooren

was onmogelijk - of een woord mannelijk of vrouwelijk was?

Holland gaf in de letterkundige wereld den toon aan, en in Holland bestond in de

spreektaal geen of zoo goed als geen verschil meer in de verbuiging van m. en vr.

woorden.

De meesten gingen te rade met hun ‘gevoel’; of kozen het geslacht dat het woord

in hun bekende vreemde talen had; zij schreven den eenen dag soms anders dan

den vorigen, behalve nog dat zij telkens in strijd kwamen met hunne medeauteurs.

Antonides van der Goes gebruikt in den

Ystroom

het woord

orkaen

zoowel mannelijk

als vrouwelijk

, ook

mond

rijkdom

en meer andere.

Borst

(lichaamsdeel),

keten

olie

, ook alle riviernamen zijn mannelijk bij hem; daarentegen

toght

zwarm

schat

bandt

krans

twist

vrouwelijk.

Maar het ‘gevoel’ was niet het eenige richtsnoer. Men trachtte het gebruik der

groote Hollandsche dichters na te volgen. Er is reden om te vermoeden, dat velen

lijsten van zelfst. nw. begonnen aan te leggen, waarop vermeld stond, welk geslacht

door mannen als Hooft en Vondel aan de substantieven was toegekend.

Zulke lijsten treft men aan in de meeste grammatica's der 17

en van het begin

der 18

eeuw. De spraakkunstenaars stelden ze nog niet zoozeer samen om

voorschriften te geven, als wel om den schrijvers een hulpmiddel in het bepalen van

't geslacht aan de hand te doen. Willem Séwel zegt in zijn

Nederduytsche

Spraakkunst

druk v. 1712):

‘Alhoewel ik nu veele Naamwoorden, op den voorgang van Hoofd en Vondel manlijk

acht, nógtans wil ik de genen die eenige daar van liefst als vrouwelijk willen

gebruyken, niet bestrijden; want onaangezien men

Brief

acht manlijk te zijn, evenwel

kunnen 'er gevallen weezen, dat het immer zo voeglijk schynt, dat woord als

vrouwelijk te gebruyken, als

Ik gaf den boer de brief

...... Het zelfde kan men ook

zeggen van het woord

Brand;

want hoewel men onbeschroomd mag zeggen

Den

brand blusschen

, nógtans kan ik het niet quaad keuren dat men, om hardigheyd te

vermyden, zegt

Het schip wierd in de brand geschooten

’.

Meer en meer begon men ook te zoeken naar

regels

voor de bepaling der geslachten.

Vooral Arnold Moonen, wiens

Nederduitsche Spraekkunst

in 1706

Gedichten

(1685), blz. 98.

2) t.a.p., blz. 28 en 133.

3) Blz. 87 en 89.

4) Blz. 93 en 99.

Spraakkonst

, blz. 99 en 100.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 ... 439 440

Comments to this Manuals

No comments

Engel IB144 User Manual Page 74

Comments to this Manuals

Related products and manuals for Unknown Engel IB144