Engel IB144 User Manual download pdf (Page 117)

Bezien we thans de door

gelijk

ingeleide zindeelen.

Gelijk

heeft zich ook reeds in 't Mnl. tot voegwoord ontwikkeld en wel uit de

beteekenis, die het als bijv. naamwoord en bijwoord had. Men kan dit zeer duidelijk

in het Woordenboek verklaard vinden

: ‘

Gelijk

, onderschikkend voegwoord. Ontstaan

uit

gelijk

, als bnw. en bijw., dat in 't Mnl. met den 3

den

nvl. verbonden werd en dus

van een voegwoord duidelijk te onderscheiden was’. In 't Wdk. van Verdam kan

men zien, dat reeds in 't Mnl. de overgang tot voegwoord had plaatsgegrepen. ‘Men

schreef b.v.: ‘

hi quam recht gelijc enen wilden lewen

(Wal. 2127),

verhart ghelijc

enen steen

(Lsp. 2, 17, 106),

met lichame ghelijc enen man

(Lsp. 2, 39, 64). Door

het afslijten der verbuigingsuitgangen echter verflauwde het bewustzijn van den

datief in die gevallen, waarin de plaats van het woord in den zin niet alle onzekerheid

wegnam. Stond het achter het tweede lid der vergelijking, als b.v.

eenen leeuw

gelijk

den schorpioenen gelijk

, dan was het niet anders op te vatten dan als bnw.

of bijw.; maar stond het tusschen de beide leden, b.v.

hij kwam gelijk een leeuw

enz

., dan geleek het volkomen op een vergelijkend voegwoord, kon zonder bezwaar

door

als

worden vervangen, en was dus inderdaad voegwoord geworden’.

Wanneer men nu in plaats van

Hi singhet gelijc enen voghele

zegt:

Hij zingt gelijk

een vogel

, mag

gelijk een vogel

dan een zin, zij het ook een onvolledige zin,

genoemd worden? Neen, het is eene vergelijking en wel eene gelijkstelling, die zoo

wordt uitgesproken, niet door weglating van den persoonsvorm, maar door

verflauwing van den datief. Daarom mag men schrijven:

Ik beminde hem gelijk

eenen

vader

, in welken zin

vader

in den vierden naamval staat, doordat de

gelijkstelling aan, de identiteit met

hem

op den voorgrond treedt.

Gelijk een vader

zou door den eersten naamval de identiteit van

vader

met het onderwerp

te kennen

geven.

De verkeerdheid, om ieder tweede lid eener vergelijking als een onvolledigen zin

te beschouwen, springt nog meer in 't oog, wanneer men nagaat, dat andere

verbindingen van naamwoorden met

als

, de zoogenaamde naamwoorden van

gesteldheid, nooit als zinnen worden opgevat, terwijl ze toch evengoed uit

vergelijkingen ontstaan zijn. Het verschil in beteekenis tusschen:

Als eene moeder

zal zij voor u zorgen

Als moeder zal zij voor u zorgen

wordt in de eerste plaats

veroorzaakt door de weglating van het lidwoord vóór

moeder

. Daardoor wordt

moeder

lichter hoedanigheidswoord en zoo kan

als

in den tweeden zin omschreven

1) Wdk. kol. 1176. Zie ook Prof. Verdam, Mnl. Wdk., kol. 1242, 1243.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 ... 439 440

Comments to this Manuals

No comments

Engel IB144 User Manual Page 117

Comments to this Manuals

Related products and manuals for Unknown Engel IB144