Engel IB144 User Manual download pdf (Page 45)

een Kort Begrip samenvatten met het motto uit Rodenburgh, door Bakhuizen, den

Gidsman, een onbelangrijke stelling genoemd: ‘Fortuyn liefst hem besoeckt die

wacht en stille zit.’ Men vergete niet, dat naar Oud-Israëlietische beschouwing, de

lamp der goddeloozen uitgaat en het licht der rechtvaardigen helder brandt en de

onderdanen van Koning Willem den Eersten het op dit punt volkomen met het Oude

Testament eens waren, zonder daarom in het vette der aarde juist hun hóógste heil

te zoeken. In 1835 waren de Families Stastok en de heeren van Naslaan nog goed

en wel onder de levenden. Jan Critiek had zijn broeder nog niet Jan Salie gedoopt.

Al wat in de zeden dezer idylleachtige samenleving stoornis bracht of dreigde te

brengen en op hartstocht geleek, was nog uitheemsche contrabande, een

verdraaidheid van geest, epidemische krankheid onder de baardeloozen van

toenmaals. Van Lennep opgevoed in een kring waar de achttiende eeuw op het

schoonst nabloeide, in de school dezer tamme wereldwijsheid en huiselijke

metaphysica groot geworden, Van Lennep, voor wiens oog het ancien régime zich

in zijn volle verstandigheid en schoonheid vertoonde, als natuurlijk uitvloeisel van

's menschen edelen aanleg, heeft, zooals bekend is, nooit geheel met zijn opvoeding

gebroken. Maar tevens was hij een hoofdman van het Jonge Holland, voorstander

en geloovige van de nieuwe bedeeling. En dit dualisme spiegelt zich eigenaardig

in zijn roman van 1836 af. Van Arkel zou in de familie van Van der Palm slechts

ongelukken kunnen begaan, en toch is deze Van Arkel Van Lennep-zelve. Stel

tegenover Van Arkel Deodaat, stel hem ook tegenover Willem den Vierden: deze

laatste de fierste Ridderlijkheid en hooge Vorsteneer aanschouwelijk geworden, de

eerste de geboren ontkenning van conventie, gebruik en traditie, de luim die zich

boven goddelijke en menschelijke wetten verheven rekent, in persoon: Deodaat de

zoon van Vader Jacob, eenmaal een der veelbelovendsten onder zijne kindertjes,

nu meer dan een net jongmensch, het ideaal eener zedelijke opvoeding. Met de

middeleeuwen heeft Deodaat, zoomin als Madzy, iets gemeen; hij is een neef van

Charles Grandison, gelijk zij een nichtje van Saartje Burgerhart. Aylva heeft al het

typische van de Eerwaardigen, die jongelingen als Deodaat, ten tijde dat Van Lennep

opgroeide, tot Mentors verstrekten. Ontstentenis van allen hartstocht kenmerkt hen

drieën; alleen moet bij Aylva nog de bezadigdheid van een gezetten leeftijd in

rekening worden gebracht; met welk een kalmte gaat Deodaat de galg te gemoet,

met welk een berusting wacht hij op den kloostertoren de komende dingen af; en

onderscheidt Madzy zich te Utrecht en elders niet door dezelfde practijk van wachten

en stil zitten? Voor hen is

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 ... 439 440

No comments

Engel IB144 User Manual Page 45