Engel IB144 User Manual download pdf (Page 292)

242

Men merkt, aankloppen leert het ‘bouc’ niet.

Nog een ander: min of meer gewijzigd, kent men:

men sal ghegeven paert niet zien

in den mont,

maar ons ‘bouc’ laat er nog op volgen: ‘no tusschen die dien’; dit slot geeft misschien

wat voor de hippologie van de ME.; is het nog een middel om de paardeouderdom

te bepalen? Is het misschien kieschheidshalve later weggelaten?

In de westhelft van Europa gold in de ME. maar een godsdienst: de R.-C. Die

vormde het internationaal verband; thans door andere vervangen, of ook niet

vervangen. Die omsloot alle staatsinrichting, werkte in alles. Misdeed men, men

werd buiten dit verband, derhalve buiten de maatschappij gesteld. Anders geloovigen

stonden eo ipso er buiten, zij hoorden niet tot de menschen; zij waren vogelvrij.

Eerst met de hervorming kwam hierin verandering.

Dit verklaart waarom in de XIV

eeuw geleeraard wordt:

(vs. 69) Ne doe dinen evenkerstin niet

Dattu niet wilds datti geschiet.

En vs. 93:

Dune moets oec niet lieghen

Noch dinen evenkerstin bedrieghen

Loghene es onwert ende sonde groot

Want so slaet die ziele ter doot.

Terwijl in Cats zijn Trouringh, ‘die codex voor maatschappelijke plichten in de XVII

eeuw’, of in zijn Spieghel van den ouden en den jongen tijd, of in zijne andere werken

al een andere opvatting gepreekt wordt.

De veranderde maatschappelijke toestand maakt juist Cats, het type der krachtige

XVII

eeuwsche Nederlanders, zoo gewichtig voor de kennis van dien tijd

Het ‘zedenboek’ en Cats kunnen met elkaar vergeleken; praktische levenswijsheid,

geen geleerde bespiegeling en wijze theoriën is een kenmerk van beide.

De lessen in het ‘Sedenbouc’ waren bestemd voor de toenmalige beschaafden.

Voor wie schreef men ook anders boeken? Het gewone publiek kon niet lezen; de

ridders zelfs vaak evenmin.

Het was een boek voor oud en jong, hoog en laag. Onze zedemeester geeft

welmeenend ‘raad, wat men doen en laten moet om een onberispelijk leven te leiden

en door zijn medemenschen voor verstandig en wellevend gehouden te worden:

waarbij ook soms, ter nadere overtuiging, een algemeen bekend

1) Vgl. ook eens vs. 379; en Spiegel van den ouden en den jongen tijd, I, 438.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 ... 439 440

No comments

Engel IB144 User Manual Page 292