208
In het Middelnederlandsch kende men het bewuste onderscheid in de schrijftaal
niet. Toen het werd ingevoerd, uithoofde van verschil in de uitspraak, geschiedde
het (uit wetenschappelijk oogpunt gezien) met tal van onregelmatigheden en
onjuistheden. Naarmate onze taalkennis vorderingen maakte, werd men in staat
gesteld die fouten te verbeteren. Maar dat deed men niet altijd; en zoo zijn er dan
ook nu nog vrij wat gevallen, waarin de wetenschap verklaart, dat wij toch eigenlijk
verkeerd spellen.
Intusschen is het verschil in uitspraak tusschen zacht- en scherpheldere
e
's en
o
's meer en meer uitgewischt. Uit de beschaafde taal is het geheel verdwenen.
Geen welopgevoed man zegt
be
i
ne
en
bo
u
me
, of zelfs bō-ĕ-men. Zullen wij trachten,
het bewuste onderscheid in de uitspraak kunstmatig te
herstellen?
Het weer
in te
voeren
in de beschaafde spreektaal? Niemand, die dit in ernst kan bedoelen. Moet
dan een dialectische eigenaardigheid oorzaak zijn, dat aan
alle
Nederlanders een
overbodige last wordt opgelegd? Er zijn taalkundigen, die het willen. Maar ik kan
niet gelooven, dat op den duur hun wensch zal worden vervuld. Vooral niet, nu
onlangs door één hunner, hoogleeraar in de Nederlandsche taal en letterkunde,
werd erkend: ‘Dwaasheid zou het zeker zijn, in de spelling te willen behouden, wat
uit de gesproken taal onherroepelijk verdwenen is’
1)
.
Dwaasheid. Ja. Want hoe onnoodig is dat onderscheid tusschen enkele en dubbele
klinkers in opeu lettergrepen! Om dezelfde reden, waarom wij thans
verdeelen
en
rooken
met twee,
spreken
en
noten
met één
e
en
o
schrijven, moesten wij eigenlijk
ook (de woorden zijn van L.A. te Winkel!)
vader
,
zadel
,
uren
met één, maar
jaaren
,
daaden
, wij
vuuren
met twee
a
's en
u
's spellen!
Mocht iemand vreezen, dat er verwarring zou ontstaan, als b.v.
toonen
, aantoonen,
en
tonen
, klanken, op dezelfde wijze werden geschreven, dan wijs ik op gevallen
als
baren
, het meervoud van
baar
, golf;
baren
, het meervoud van
baar
, staaf;
baren
het meervoud van
baar
, draagbaar; en
baren
het werkwoord. Vier verschillende
woorden, op een en dezelfde wijze gespeld.
En toch - wie werd er ooit door op een dwaalspoor gebracht?
Nog sterker voorbeeld hebben wij in het zelfstandig naamwoord
post
, dat
beteekenen kan:
posterij
,
postwagen
,
postkantoor
,
postbode
,
postpapier
,
deurstijl
,
schildwacht
,
standplaats van een schildwacht
,
last
,
artikel
,
ambt
,
bediening
,
onderdeel eener begrooting
,
een plant
en een
visch
.
1) Dr. J. te Winkel, De Beoefening der Germanistiek enz. (1892), bladz. 31.
Taal en Letteren. Jaargang 2
Comments to this Manuals