Engel IB144 User Manual download pdf (Page 187)

139

heel anderen aard, dan het subject uitdrukt. Hebben wij daarentegen de zinnen:

walvisch is een zoogdier. Een korf is eene woning voor de bijen

, dan is het begrip,

door de woorden

een zoogdier

eene woning

uitgedrukt, gelijksoortig met en

ruimer dan dat, hetwelk de woorden

een visch

een korf

aangeven: een walvisch

is eene soort van zoogdier, een korf is eene soort van woning, terwijl een

zoogdier, eene woning minder kenmerken in zich bevatten dan een walvisch

en een korf.

Tot zoover gaat alles goed. Maar nu nemen wij de zinnen:

Dit gebouw is het Paleis

voor Volksvlijt. Dat meisje is Klaartje van den bakker. De jongen

die daar loopt

Willem Vermeulen

. Kunnen wij nu ook zeggen, dat de woorden

het Paleis voor

Volksvlijt

Klaartje van den bakker

Willem Vermeulen

een ruimer begrip

vertegenwoordigen dan de woorden

dit gebouw

dat meisje

de jongen

die daar

loopt?

Toch niet:

het Paleis voor Volksvlijt

, enz. vertegenwoordigen hetgeen men

in de zielkunde, in onderscheiding van begrippen, voorstellingen noemt

en diezelfde voorstellingen worden mede uitgedrukt door de woorden

dit

gebouw

, enz. Deze zinnen houden alzoo twee identieke voorstellingen in

en door het woord

drukt de spreker uit, dat het oordeel die identiteit heeft

vastgesteld.

Bij dergelijke volzinnen onderscheide men steeds inhoud en doel. De inhoud

bestaat, gelijk wij zeiden, in het constateeren der identiteit van twee voorstellingen;

het doel is de kennis van den hoorder te vermeerderen, door hem eene

mededeeling te doen aangaande de zelfstandigheid, in het onderwerp uitgedrukt.

Daaruit volgt, dat men niet willekeurig het onderwerp en het naamwoordelijk deel

met elkander verwisselen kan. Bij het rekenen is het volkomen onverschillig, of men

met 2 × 2 dan wel met 4 werkt, maar wanneer men een kind leert, dat 2 × 2 gelijk

is aan 4 en dit uitdrukt door: 2 × 2

4, dan deelt men iets mede aangaande 2 × 2;

dan is 2 × 2 dus het onderwerp en:

4 het gezegde.

In het bovenstaande meenen wij aangetoond te hebben, dat de onderscheiding

van onderwerp en naamwoordelijk deel van 't gezegde niet altijd kan afgeleid worden

uit den omvang der begrippen, in die deelen uitgedrukt. Daartoe moeten wij dus

naar een ander middel omzien. En dit vonden wij in het doel, waarmede men spreekt.

Terecht is door den heer DEN HERTOG in een vroeger nummer van

Noord en Zuid

opgemerkt, dat elke zin, die geene vraag of geen gebod bevat, eene mededeeling

inhoudt. De voorbeelden, boven gegeven, behooren tot deze laatste soort. Willen

wij dus bij deze zinnen bepalen, wat het onder-

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 ... 439 440

Comments to this Manuals

No comments

Engel IB144 User Manual Page 187

Comments to this Manuals

Related products and manuals for Unknown Engel IB144