Engel IB144 User Manual download pdf (Page 402)

346

dan éen lettergreep op -e, vooral die in de dagelijksche spreektaal gebruikt worden,

krijgen

Men moet er dan echter aan denken, dat woorden als ‘arme’, ‘rijke’, substantivé

in de spreektaal niet voorkomen in de singularis; dan zegt men: een arme

kerel, vent, een slimmert, of zoo iets. Hier is dan de vraag naar 't meervoud van

‘arme kerel’: en dat is óok ‘armen’.

35. Zijn er nog meer suffixen, die nog leven, nog woorden vormen en verhoudingen

aangeven? Daar is -en.

Dat vormt b.v. de pluralis van nomina

mensch, menschen; glas, glazen; enz.

En de pluralis van verbaaltijden:

wij, zij, loopen; gingen; deden.

En den infinitief; en hierbij zijn tal van nieuwe:

boteren, kazen, zouten, tuinen, oogsten, rijpen, rotten, dansen, reizen, tafelen,

huizen, luchten, mazen, spitten, kelen, boeien, stranden, sporen, societeiten, kaken

(in de kaak = ton, doen), openen, maskeren, blozen, mevrouwen (van Effen al),

jufferen, docteren, jijën en jouwen, lievemoederen, blauwbekken, kalegezichten,

rentenieren, tuinieren, judassen, jonassen, Siegebeeken, schokschouderen. - hoor

die krekel eens krekelen; parelen, schaven, inkwartieren.

mijnen, afmijnen.

innen (belastingen), uiten (woorden, kreten), naderen, vorderen, opperen.

maaren, azzen (alzen) en wanneeren, mitsen.

Hoeveel analogie-formaties zijn hier wel niet bij.

Men kan niet in 't algemeen aangeven hoe de beteekenis van 't verbum zich tot

die van de grondwoorden verhoudt; ‘maskeren’ staat anders naast ‘masker’ als

‘kaken’ tot ‘kaak’; en ‘boteren’ tot ‘boter’; of ‘societeiten’ tot ‘societeit’, of ‘winkelen’

tot ‘tafelen’; ‘looden’ (peilen, met lood beslaan) tot ‘rentenieren’; ‘blauwbekken’ tot

‘judassen’, of ‘lievemoederen’ tot ‘jijën’ en ‘jouwen’

; ‘biljarten’ tot ‘keuen’; ‘sporen’

tot ‘kaken’. - -

1) Een suffix -

staat ook nog in uitdrukkingen als: in koel

bloede. Deze vorming is echter

verouderd. Het zijn staande uitdrukkingen, archaïsmen. Dit suffix alleen dus pro memorie

vermeld. Over het ingelaschte -

-, als 't voorkomt, hiervoor, blz. 328, en noot.

2) Vgl. vooral van Helten § 332; die in 't algemeen ze in 10 groepen karakteriseert. Maar wordt

bij ‘visschen’ en ‘peilen’ gelijkelijk de verhouding tot het grondwoord gepreciseerd door: ‘het

streven naar, het bereiken, verkrijgen van de door 't grondwoord genoemde zelfstandigheid?’

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 ... 439 440

No comments

Engel IB144 User Manual Page 402