Engel IB144 User Manual download pdf (Page 248)

200

komen bij het substant. als

bijvoegl

. bepal.: vgl.

God vreezen

met

de vreeze Gods

(objectsgenitief).

6-7.

die lucht

die d'ademtocht

DOET DERVEN aan wat dáár

adem zoekt

. Wij hebben

hier een merkwaardige en in haar onregelmatigheid zeer leerzame constructie voor

ons. Even herinneren we, dat

doen

laten

met een Infinitief verbonden (zie ook

vooral

T. en L.

I, Marco; pag. 260) te kennen geven, dat iemand of iets eene werking

veroorzaakt. Van die werking is hij zelf of een ander dan het subject en de werking

kan weer een object hebben.

Ik deed hem drinken

is ‘Ik maakte,

dat hij dronk

.’ De

zin boven geeft: ‘de lucht maakt,

dat de ademtocht derft aan

wat dáár adem zoekt’:

ademtocht

staat

als object van doet derven

en is dus het

subject van het derven

Maar dit is niet in overeenstemming met de actieve constructie van

derven

. Bij

derven

staat de belanghebbende (ondervindende) persoon zelf als onderwerp en

de zaak die gemist

wordt

staat niet, als hier (

de ademtocht derft

), als 1

naamv.

maar als oorzakelijk voorw. in den 4

(oorzakelijk als oorspronkelijke genitief):

het

kind derft zijne ouders

(vroeger: ‘zijner ouders’: vgl. ‘ontferm U onzer’). Actief moeten

wij dus construeeren:

Wat daar adem zoekt

(onderwerp)

derft er den ademtocht

(oorzakel. voorw.); in de Causatieve Constructie wordt dit:

die lucht

die wat dáár

adem zoekt doet derven den ademtocht:

hierin is

wat dáár adem zoekt

dan het

lijdend voorwerp van

doet derven

(vgl. ‘het paard drinkt’ met ‘hij doet het paard

drinken’) en

den ademtocht

blijft het

oorzakelijk

voorwerp. Een overeenkomstig

geval is:

Hij is het spoor bijster

(

spoor

, oorzakelijk voorw. bij

bijster zijn

), dat Causatief

wordt:

Ik doe hem het spoor bijster worden

, waarin

hem

lijdend voorwerp van

bijster

doen worden

is en

het spoor

oorzakelijk voorwerp blijft. Construeeren wij dezen zin

naar het voorbeeld van Hagar 6-7, dan komt er:

Ik deed het spoor bijster zijn aan

hem:

en wat gebeurt er dan? Wij geven

bijster

onwillekeurig eene

andere

beteekenis,

want niet het spoor, maar de man is bijster, bijster ten opzichte van het spoor. Actief

zou men dan moeten zeggen:

Het spoor is ons bijster

. Zoo nu heeft ook Da Costa

onwillekeurig eene beteekenis gegeven aan

derven

, die het eigenlijk niet heeft: die

van ONTBREKEN. Beteekende

derven

inderdaad ‘ontbreken’, dan zou men actief

construeeren: ‘De ademtocht derft ons’ (‘de ouders derven het kind’,)

dit

zou causatief

den zin van Da Costa opleveren: Hij doet den ademtocht ons (3

nv.) derven. Maar

derven

beteekent

missen

. Bij de causatieve constructie ligt echter, ook doordat

ademtocht

in elk geval een 4

nv. wordt, de verwarring van ‘derven’ en ‘ontbreken’

zoo voor de hand, dat dit voorbeeld in Hagar wel niet alleen kan staan. - Vgl. echter

T. en L.

, I, 96-98.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 ... 439 440

Comments to this Manuals

No comments

Engel IB144 User Manual Page 248

Comments to this Manuals

Related products and manuals for Unknown Engel IB144