Engel IB144 User Manual download pdf (Page 203)

155

zijne zorgen en bekommernissen te kunnen uitstorten in het hart van iemand,

machtiger dan hijzelf. Of die bestaat? Bewezen is niets en kan niets worden; bij den

een spreken de gronden er voor, bij den ander de bewijzen er tegen sterker, ja, bij

denzelfden mensch wegen nu deze, dan gene het zwaarst, al naar andere

levensomstandigheden andere behoeften scheppen. Want uit de behoefte groeit

de wensch, en uit den wensch de overtuiging. Het komt er dus slechts op aan, of

de dichter door de toovermacht zijner kunst die behoefte bij ons weet op te wekken,

zoodat het sluimerende zaad des geloofs begint te kiemen. Gelukt het hem, dan -

om een gewijzigd woord van Lessing te gebruiken - dan mogen wij in 't gemeene

leven gelooven, wat wij willen, met zijn werk in handen moeten wij gelooven, wat

hij wil. En Da Costa heeft die toovermacht. Als hij zijn profetischen mond opent,

vaart eene heilige huivering door geloovigen en ongeloovigen. Dat is de macht der

kunst. Maar van haar niet alleen. Eene andere macht reikt haar de hand, en ik weet

niet, wie van beide de grootste is: zijne kunst of zijne bezieling. Vuur is altijd

aanstekelijk. En nu mag het waar zijn, dat geesten evenmin als dingen de warmte

met gelijke snelheid geleiden, ik kan mij moeilijk iemand voorstellen, wiens

temperatuur bij dien oosterschen gloed niet boven lauwwarm klimt. Bovendien,

overal waar wij groote gevolgen waarnemen, besluiten wij tot groote oorzaken. Wij

zien van uit ons venster de boomen hunne kruinen ootmoedig buigen en wij voelen

ontzag voor den onzichtbaren storm; daar juicht een mensch, wien het liefste op

aarde ontnomen is, ‘De Naam des Heeren zij geloofd’, en eerbied vervult ons voor

den bezielenden adem van een geloof, ook waar wij 't niet kunnen vatten. Ja, meer

nog. Indien er medegevoel met den juichende in onze borst woont, gaat iets van

zijne bezieling op ons over, wij worden geëlectriseerd bij inductie. Zoo komt het, dat

we als deelnemende toeschouwers op de tanden bijten en steunen, als we een

ander een zwaren last zien opbeuren; zoo kwam het, dat we als jongens zelf aan

't gichelen raakten bij 't ginnegappen onzer kameraden; zoo kwam het, dat de jonge

Heine aan den snikkenden snorbaard van een invaliede, die de proclamatie van

zijn voor de Franschen gevluchten keurvorst spelde, kon vragen: ‘Waarom huilen

we?’

En toch voelen we niet het gewicht van den last, zagen we niet, wat een gek

gezicht de clown van de klas had getrokken, wist de Duitsche knaap niets van de

hondentrouw van een oudsoldaat. En zoo ook komt er een gevoel van berusting,

van vertroosting over ons, waar iemand met zulk een onwankelbaar vertrouwen de

woorden naspreekt: ‘Mijn genade is met U en Uw kind is met mij.’

Al moge dan ook menig vrijzinnig kind der eeuw uit ons vers geene kracht en

moed voor 's levens rampen kunnen putten, omdat hij de vastheid betwijfelt van

den grond, waarop dat vertrouwen steunt, de heilige ontroering van het dichterhart

zal voor een oogenblik althans ook het zijne doen trillen, in zijn

1) Reisebilder, Das Buch ‘Le Grand’.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 ... 439 440

No comments

Engel IB144 User Manual Page 203